wpisz czego szukasz

Wpisz czego szukasz

Ładowanie...

niedziela, 20 października 2013

Sarniak dachówkowaty - sarna

Sarniak dachówkowaty Sarcodon imbricatus - grzyb jadalny. 

Jeszcze do niedawna był gatunkiem chronionym. Rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów lista grzybów chronionych została zaktualizowana i sarniaka dachówkowatego wyjęto spod prawnej ochrony. 

Są też inne podobne sarniaki - np. w borach sosnowych możemy spotkać sarniaka sosnowego Sarcodon squamosus o drobniejszych łuseczkach a w lasach liściastych, szczególnie pod bukami, występuje sarniak szorstki Sarcodon scabrosus - ten ma dużo drobniejsze i przylegające łuski oraz gorzki miąższ.




Kapelusz sarniaka dachówkowatego dorasta do 25 cm średnicy. Za młodu jest płaskołukowaty, z podwiniętym brzegiem. Potem rozkłada się, staje bardziej płaski chociaż powyginany i z wgłębieniem na środku. Brzeg pofalowany. Na powierzchni pokryty jest wyraźnymi, dużymi i odstającymi łuskami - ułożone są koliście, nieco dachówkowato i przypominają upierzenie ptaków drapieżnych. Kolor szarobrązowy, czerwonobrązowy, czarnobrązowy - tło nieco jaśniejsze od ciemniejszych łusek.


Od spodu kapelusza nie ma ani blaszek, ani rurek tylko wyrostki wyglądające jak kolce. Kolce są  gęste, łamliwe, dorastają nawet do ponad 1 cm długości, zbiegają na trzon. Początkowo białawe, szarawe, z wiekiem grzyba ciemnieją do brązowych.

Trzon sarniaka dachówkowatego najczęściej krótki, taki przysadzisty, wysokości do 6 cm i grubości do 3,5 cm. Przeważnie jaśniejszy niż kapelusz. Twardy, nawet zdrewniały, szczególnie na dole, na powierzchni gładki.

Miąższ twardy, jędrny. Koloru początkowo białawego a potem jasnego drewna. Smak młodych owocników łagodny, starszych gorzkawy. Zapach przyjemny, korzenny.

Sarniaki dachówkowate występują w lasach iglastych. Można je spotkać od sierpnia do listopada. Pojawiają się zwykle gromadnie i miejscami są pospolitym gatunkiem.

To grzyby jadalne, ale tak jak napisałam we wstępie - objęte w Polsce ochroną. Na Czerwonej Liście Grzybów Wielkoowocnikowych mają status "V" - narażone na wyginięcie. 

Ja tego gatunku nie zbieram i nie wykorzystuję, spotykam go też dość rzadko. Ci, którzy go jedli mówią, że zbiera się tylko młode owocniki bo starsze są gorzkawe, łykowate i niesmaczne. Można sarniaki dusić, gotować. Nadają się też do ususzenia i zmielenia na przyprawę. Podczas czyszczenia kolce zeskrobuje się nożem. Niedogotowane mogą być szkodliwe i też niektóre osoby mogą ich nie tolerować. 



Na dwóch pierwszych zdjęciach sarniaki znalezione w lesie świerkowym, w górach. Na pozostałych grzyby z podlaskiego lasu sosnowego.

źródło : B. Gumińska, W. Wojewoda „Grzyby i ich oznaczanie”
M. Fluck „Atlas grzybów. Oznaczanie, zbiór, użytkowanie”

E. Gerhardt - Grzyby. Wielki ilustrowany przewodnik – 2006
P.Skoubla "Wielki atlas grzybów", Elipsa, Poznań 2007 

18 komentarzy:

  1. Witam i znów piękny grzybek :))). Ciekawe co dziś Pani z niego wyczaruje?Pozdrawiam i miłej niedzieli.Katarzyna

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. nie zbieram sarniaków, są pod ochroną i spotykam je bardzo rzadko

      Usuń
  2. witam Pyzunię mam dylemat ze znalezieniem nazwy jednego grzyba proszę o pomoc podaję linki ze zdjęciami: http://www.garnek.pl/yakuza/16868542/grzyby ; http://www.garnek.pl/yakuza/16868560/grzyby
    pozdrawiam gorąco

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. na zdjęciach jest stułka piaskowa - to grzyb mikoryzowy, występujący zawsze w towarzystwie drzew iglastych, niejadalny :)

      Usuń
    2. Dziękuję za odpowiedź :)

      Usuń
  3. W moich okolicach (Narew, Janowo, Gradoczno - powiat hajnowski) te grzyby występują może nie obficie, ale dość często. Zbiera się je na jesieni, prawie w tym samym czasie, co zielonki. Młode sarniaczki nadają się do smażenia, duszenia, a marynowane są naprawdę pyszne!

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. szkoda, że zbieracie bo to chroniony gatunek

      Usuń
    2. Witam już nie są chronione

      Usuń
  4. U nas chroniony ale zbieram go na Słowacji gdzie nie jest.Sarny suszę i mielę, stosuje jako przyprawę do bigosu oraz gulaszu.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. przecież w poście już jest ta informacja :)

      Usuń
  5. Sarniak juz od 9 pazdziernika 2014 roku uchwała został zniesiony jako chroniony , mozna go zbierac

    OdpowiedzUsuń
  6. W Borach Tucholskich nazywamy tego grzyba "krowia munia" (czyli krowia gęba) i bardzo go cenimy. Nie tylko młode owocniki są smaczne, stare również, a nawet są bardziej aromatyczne, mają korzenny zapach przypominający gałkę muszkatołową. Zaletą tego grzyba jest też to, że jest twardy i nie robi się z niego papka w przetworach.

    OdpowiedzUsuń
  7. Kilka razy zbierałam, jednak nie jestem smakowo przekonana do tego grzyba. Moczyć w mleku trzeba, nieee, za dużo zabawy jak chce już teraz zjeść.

    OdpowiedzUsuń
  8. Pochodzę z Borów Tucholskich, tam spotykam te grzyby bardzo często. Pod Toruniem, gdzie teraz mieszkam, spotykam je rzadziej. Szwagier gotuje flaczki z tych grzybów, podobno pyszne. My na nie mówimy krowie gęby.

    OdpowiedzUsuń
  9. Pochodzę z Podlasia. Zbieram te grzyby od 20 lat.Pierwsze słyszę że były pod ochroną. Nazywamy je krowie mordy.Smażyłem je jak kanie.Po oskrobaniu kolców, zcieniam kapelusz, na cienkie plastry, potem w jajko i bułkę tartą i na patelnię. Mówi się że kanie są smaczne,ale krowie mordy są smaczniejsze. Ale są coraz rzadsze . Przez ostatnie dwa sezony, nie znalazłem ani jednej.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Nieprawda na moim dolnośląskim terenie. One kiedyś były. Pamiętam jako dziecko. Póżniej schowały się na bardzo długie lata ale od chyba trzech lat bywa ich zatrzęsienie w pewnych miejscach tak jak rydzów.

      Usuń
  10. Dziś właśnie nazbierałem sarniaki...pójdą do smażenia.

    OdpowiedzUsuń

Jeśli spodobał Ci się ten post zostaw pod nim swój komentarz, ale nie dodawaj w nim linku do swojej strony. Polub profil mojego bloga na kanałach społecznościowych - FB, Google+, Instragram, Twitter a także Pinterest. Będzie mi bardzo miło gościć Cię znowu. Jeśli ugotowałeś albo upiekłeś coś z przepisu znalezionego tutaj zrób zdjęcie i pochwal się przysyłając je do mnie na adres izapyzakulinska@gmail.com

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...